به گزارش مفدا_جهرم، در این بیت که حافظ مکان یا مجلس انسی را توصیف می‌کند ، حال و هوای موجود در آن مجلس را این گونه بیان می‌نماید :
کنار آب روان، زیر درختان بید، در جمعی شاعرانه با حضوری یاری زیبا و با هم راهی و دلبری شیرین و ساقی زیباروی و دلنشین! چنان که ملاحضه می‌کنید معشوق، یاری خوش و ساقی، گل عذاری خوش.
حافظ دراین بیت، هم به معشوق و هم به ساقی نظر دارد. البته در همین غزلی که بیت اول آن ذکر شد_کنار آب و پای بید و طبع شعر و یاری خوش_حافظ از یار به ساقی می‌پردازد و آشکارا به او نظر عاشقانه می‌بازد.
می‌ای در کاسه چشم است ساقی را بنامیزد
که مستی می‌کند با عقل و می‌بخشد خماری خوش
می‌ای به معنای می و کاسه چشم نیز به معنای چشم است.
بنامیزد نیز به معنای به نام ایزد ، در پناه خدا یا همان واژه ماشاالله که در اصطلاحات خود برای در امان بودن از چشم زخم به کار می بریم ، است .
چشم ساقی را به عنوان پیاله و حالت مست کنندگی آن را به عنوان شراب نامیده است .
یعنی چشم ساقی، آن قدر مست کننده و دلرباست که مانند یک ظرف پر از شراب می‌ماند که انسان را خمار می‌کند و در یک مستی قرار می‌دهد .
می‌بینیم که در این مجلس، حافظ علاوه بر معشوق به ساقی نیز پرداخته است. این اتفاق در غزل دیگری نیز که یکی از ارزنده‌ترین و ذوق انگیزترین تصویرگری‌های هنرمندانه حافظ است دیده می شود که در آن، حریف هم دم، مطرب، هم نشین، پیش کار و دیگر میهمانان و میزبانان مجلس را در نظر دارد.
استاد خرمشاهی می‌فرمایند که ظاهرا یکی از بزم‌های صمیمانه حاجی قوام است و عده‌ای را در این مجلس جمع کرده‌اند و حافظ نیز در آن جا حضور دارد و آن مجلس را به صورت شعر توصیف می‌کند .
ساقی شکر دهان و مطرب شیرین سخن هم نشینی نیک کردار و ندیمی نیک نام
شاهدی از لطف و پاکی رشک آب زندگی دلبری در حسن و خوبی غیرت ماه تمام
می‌بینیم که حافظ در این غزل به همه افراد حاضر در میهمانی توجه دارد و زیبایی‌های هر کدام از آن‌ها به گونه‌ای، حافظ را مجذوب خود کرده است .
در همین غزل، در ادامه، حافظ برای بار دوم، یاد ساقی شکردهان می‌کند و این بار او را در ردیف جانان می‌آورد :
غمزه ساقی به یغمای خرد آهخته تیغ زلف جانان از برای صید دل گسترده دام
غمزه، نگاهی عاشقانه است، نگاهی خاص که پرمعنا است و در دل عاشق تاثیر می‌گذارد .
منبع" تفسیرحجت الاسلام زین العابدین دست داده
معاون فرهنگی-دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی جهرم
ارسال نظر